“Η άνοια δεν εμφανίζεται σαν μια ξαφνική καταιγίδα. Έρχεται αργά, αλλάζει σταδιακά τη μνήμη, την κρίση, την επικοινωνία και τη λειτουργικότητα, μέχρι να επηρεάσει τη σχέση του ανθρώπου σας με τον ίδιο του τον εαυτό και με τον κόσμο. Όταν φτάνετε στην απόφαση να μεταφέρετε τη φροντίδα σε έναν οίκο ευγηρίας, δεν αναζητάτε απλώς «επίβλεψη». Αναζητάτε ένα περιβάλλον όπου η ασφάλεια θα συνυπάρχει με την αξιοπρέπεια και όπου οι ανάγκες θα αντιμετωπίζονται με συνέπεια, όχι με αυτοσχεδιασμό.

Η σύγχρονη διεθνής κατεύθυνση μιλά για προσωποκεντρική φροντίδα (person–centred care).

Η προσωποκεντρική φροντίδα σημαίνει ότι οι αξίες, οι προτιμήσεις και οι ρεαλιστικοί στόχοι ζωής του ατόμου δεν μένουν σε ένα χαρτί, αλλά καθοδηγούν την καθημερινή πράξη. Η διαφορά φαίνεται σε μικρές αλλά κρίσιμες επιλογές: πότε θέλει να ξυπνά, τι τον ηρεμεί όταν αγχώνεται, ποια μουσική τον «γυρίζει» σε γνώριμο έδαφος, ποιες τροφές αποφεύγει, πώς νιώθει ασφάλεια στο μπάνιο, ποιος τρόπος επικοινωνίας τον στηρίζει όταν οι λέξεις δεν έρχονται. Ακόμη και μια λεπτομέρεια, όπως η ίδια κούπα στο πρωινό ή η ίδια σειρά στις κινήσεις, μπορεί να μειώσει αισθητά την αγωνία.

Η αξιοπρέπεια στην άνοια δεν είναι αφηρημένη έννοια, είναι καθημερινή ηθική υποχρέωση.

Ιδίως στα προχωρημένα στάδια, όπου η εξάρτηση μεγαλώνει, θέλετε ο άνθρωπός σας να αντιμετωπίζεται ως κάποιος με ιστορία, σχέσεις και συνήθειες, όχι ως «περιστατικό» που πρέπει να τακτοποιηθεί. Η αξιοπρέπεια κρύβεται στον τόνο της φωνής, στον τρόπο της επαφής, στην προστασία της ιδιωτικότητας, αλλά και στην αποφυγή πρακτικών που βολεύουν τη ρουτίνα εις βάρος του ανθρώπου, όπως η άσκοπη ακινησία, η βιασύνη, η απομόνωση ή οι λύσεις που «σβήνουν» τα συμπτώματα χωρίς να ακούν την ανάγκη.

Για να γίνει η προσωποκεντρική φροντίδα πραγματικότητα μέσα σε μια μονάδα, χρειάζεται πρώτα ολοκληρωμένη αξιολόγηση και ένα εξατομικευμένο πλάνο που ανανεώνεται. Δεν αρκεί να ξέρουν τη διάγνωση. Χρειάζεται να παρακολουθούν πόνο, ύπνο, θρέψη και ενυδάτωση, κίνδυνο πτώσεων, όραση και ακοή, αλλά και στοιχεία ζωής που δίνουν νόημα στη μέρα. Στην ίδια λογική, η επικοινωνία και η κατανόηση των συμπεριφορών είναι κεντρικές, γιατί περιπλάνηση, φωνές ή επιθετικότητα συχνά είναι μήνυμα ανάγκης, όπως πόνος, φόβος, υπερδιέγερση ή μοναξιά. Όταν το προσωπικό αναζητά την αιτία, προσαρμόζει το περιβάλλον και χρησιμοποιεί τεχνικές επικοινωνίας με ηρεμία και σεβασμό, μειώνει την ένταση χωρίς να ακυρώνει τον άνθρωπο.

Το περιβάλλον λειτουργεί σαν σιωπηλή παρέμβαση.

Σαφή οπτικά σήματα, σωστός φωτισμός, χαμηλός θόρυβος, ασφαλείς διαδρομές κίνησης, γωνιές ηρεμίας και πρόσβαση σε εξωτερικό χώρο μπορούν να μειώσουν σύγχυση και άγχος, ιδιαίτερα στα μεσαία στάδια. Και επειδή η ζωή δεν είναι μόνο ασφάλεια, χρειάζεται νόημα. Δραστηριότητες προσαρμοσμένες στις δυνατότητες, μουσική, κηπουρική, μικρές δουλειές ρουτίνας, κοινωνική επαφή, γίνονται άγκυρες ταυτότητας, στιγμές όπου ο άνθρωπός σας αναγνωρίζει τον εαυτό του, έστω για λίγο, και αυτό το «λίγο» έχει τεράστια αξία.

Η άνοια είναι επίσης διαδρομή με μεταβάσεις, νοσηλείες, επιδεινώσεις και, κάποτε, παρηγορική φροντίδα. Χρειάζεστε συνέχεια, καθαρή ενημέρωση και συνεργασία με την οικογένεια, ώστε οι αποφάσεις να παίρνονται με σεβασμό και όχι υπό πίεση. Τίποτα όμως δεν στέκεται χωρίς προσωπικό που αντέχει, γιατί η σταθερότητα και η συνέπεια στη φροντίδα είναι αυτές που χτίζουν εμπιστοσύνη μέρα με τη μέρα. Ένας οίκος ευγηρίας που φροντίζει σωστά την άνοια δεν «κρατά απλώς ασφαλή» έναν άνθρωπο. Χτίζει ένα καθημερινό σύστημα που προστατεύει την ταυτότητα, μειώνει την αγωνία, ενισχύει τις ικανότητες που απομένουν και στηρίζει εσάς και τους εργαζόμενους, από τα πρώτα σημάδια έως την τελική φάση, εκεί όπου η ασφάλεια συναντά την αξιοπρέπεια”.